87/7/21

 

گزارش پنجمين روز از نشست‌هاي تخصصي در هفته فيلم مستند

در پنجمين روز از برگزاری هفته فيلم مستند، سيزده اثر به نمايش گذاشته شد كه عبارت بودند از: «مرگ زمين» (محمود کيانی فلاورجانی)، «طبيعت سربی» (شاهپور محمدی)، «بر کرانه‌های پارس» (شهرام درخشان)، «درياچه اروميه؛ ديروز و امروز» (پژمان مظاهری‌پور)، «ميدان بی حصار» (مهرداد زاهديان)، «تاملات يک عکاس تهرانی» (روبرت صافاريان)، پناهگاه (هانيه مجيدی)، «آن مرد موتور دارد» (شهريار صيامی)، «شهر من پيتزا» (علاء محسنی)، «ارتفاع 437» (محسن خان‌جهانی)، «444 روز» (محمد شيروانی) و «اولين در از آسمان» (سپيده ابطحی).
در بخش نخست از ديدار با سازندگان آثار، علاء محسني، كارگردان فيلم مستند «شهر من پيتزا» و محسن خان‌جهاني، كارگردان فيلم «ارتفاع 437» حاضر بودند و به پرسش‌هاي مطرح شده پاسخ گفتند.
در ابتداي اين بخش علاء محسني درباره روند توليد فيلم خود گفت: « طرح اوليه‌اي كه من نوشته بودم حدود يك‌سال براي جلب سرمايه دولتي در جريان بود و البته در كشوي ميزهاي مختلف خاك مي‌خورد. تا اين‌كه مازيار بهاري ابراز علاقه كرد تهيه‌كنندگي فيلم را برعهده بگيرد. با چنين تصميمي، فيلم عملاً وارد پيش‌توليد شد.»
محسني با اشاره به دشواري‌هاي پيش‌بيني‌نشده‌اي كه هنگام تصويربرداري با آن‌ها روبه‌رو شده افزود: « هنگام ساخت اين فيلم، اتحاديه اغذيه‌فروش‌ها و خود صاحبان پيتزافروشي‌ها كم‌ترين ميزان همكاري را با گروه سازنده اين فيلم داشتند. و من مجبور بودم با نشان دادن كارت‌شناسايي و توضيح درباره كاري كه مي‌خواهم انجام بدهم ساعت‌ها زمان بگذارم تا بتوانم از پيتزاها و البته آدم‌هايي كه آن‌ها را مي‌خوردند تصويربرداري كنم.»
محسني همچنين ضمن توضيح درباره مواجهه خود با برخي منابع خارجي كه در آن‌ها به پخت اولين پيتزا توسط سربازان هخامنشي اشاره شده، درباره فضاي كلي اثر خود گفت: «شايد اين فيلم را بتوان واكنشي نسبت به سنگيني عناويني نظير معناگرايي يا ماورايي دانست؛ عنوان‌هايي كه امروزه به‌وفور در سينما به كار مي‌رود اما من علاقه‌اي نداشتم به سوي آن‌ها حركت كنم. از اين منظر فيلم من مي‌تواند جزو آثار معناگريز تلقي شود!»
محسن خان‌جهاني كه با مستند «ارتفاع 437» در اين نشست حضور داشت نيز درباره شكل‌گيري ايده ساخت فيلمي درباره بناي برج ميلاد گفت: «ابتدا هيچ سوژه خاصي در ذهن نداشتم و فقط مي‌خواستم اولين نفري باشم كه بالاي اين برج مي‌روم و فيلم مي‌سازم.»
وي افزود: «اولين چيزهايي كه مي‌توانست سوژه خوبي براي كار من باشد ماجراي كبوتربازي در آن ارتفاع و باز و بسته‌كردن پيچ‌ها توسط كارگراني بود كه حقوق‌شان ماه‌ها عقب افتاده بود و ناگزير در جزيره‌اي با شكل و شمايل يك برج، گير افتاده بودند.»
وي با اشاره به نقش مهم عماد افروغ (نماينده محترم مجلس شوراي اسلامي) در ساخته‌شدن اين فيلم گفت: «زمان تصدي دكتر احمدي‌نژاد در شهرداري، جدا از رضايت‌نامه‌هاي ديگري كه موفق به گرفتن‌شان شدم از شخص ايشان هم امضا گرفتم تا با مسووليت خودم روي تاور‌كرين بالاي بنا سوار شده و از محوطه‌ بيروني برج تصويربرداري كنم و اين مهم‌ترين خاطره من از ساخته‌شدن اين فيلم به حساب مي‌آيد.»
ديگر مهمان اين نشست‌هاي شبانه محمد شيرواني بود كه همراه با نمايش فيلم خود (444 روز) در اين جلسه حضور داشت و به پرسش‌ها پاسخ داد. او درباره ايده ساخت مستندي درباره ماجراي گروگان‌گيري دانشجويان پيرو خط امام از مسوولان سفارت آمريكا در تهران گفت: «از مدت‌ها قبل از ساخته‌شدن اين فيلم، از سوي مسوولان شبكه تلويزيوني «پرس تي‌وي» دعوت به همكاري شده بودم. ضمن اين‌كه از چند سال پيش به اين‌سو درباره چنين سوژه‌‌اي به‌صورت مفصل تحقيق كرده بودم و اصلاً دلم مي‌خواست برمبناي تحقيقاتي كه انجام شده بود يك فيلم سينمايي بسازم. تا اين‌كه سال گذشته به‌همراه تعداد ديگري از مستندسازان به آمريكا دعوت شدم و تصميم گرفتم تصميمم را عملي كنم.»
وي افزود: «از آن‌جا كه به ما توصيه شده بود به اين سفر نرويم حتي تا آخرين لحظه نمي‌دانستيم چه اتفاقي در انتظار ماست. بنابراين بدون دوربين و بدون همراه بودن تحقيقات گسترده‌اي كه انجام شده بود راهي اين سفر شدم.»
شيرواني كه به‌تازگي و با اين فيلم براي شركت در جشنواره فيلم آمستردام دعوت شده، در توضيح علت ساخته شدن اين مستند گفت: «وقتي اين موضوع را دنبال كردم متوجه شدم اغلب فيلم‌هايي كه در اين‌باره ساخته شده‌اند بازتابي از نگاه داخلي ندارند و اغلب به‌قصد تهييج احساسات توليد شده‌‌اند.»
وي تصريح كرد: «در آمريكا و در گفت‌وگو با مردم اين كشور متوجه شدم با وجود گذشت اين‌همه سال از ماجراي گروگان‌گيري هنوز اين خاطره تلخ از ذهن مردم پاك نشده است. بنابراين هنگامي كه دست‌به‌كار ساخت اين فيلم شدم از خودم مي‌پرسيدم چرا اين حادثه هنوز در ذهن مردم زنده است. تصميم گرفتم همين سوال را در قالب فيلم بپرسم و بي‌طرفانه با اين موضوع برخورد كنم.»
شيرواني با اين توضيح كه حتي يك دلار آمريكايي در ساخت اين فيلم صرف نشده گفت: «مي‌توانم بگويم من اين فيلم را به‌ سفارش وطنم ساخته‌ام؛ وطني كه در آن‌سوي آب‌ها به‌ناحق با آدم‌هايي خشن معرفي شده و من بايد رسالتم را در اين‌باره ادا مي‌كردم تا شرايطي فراهم شود كه مردم ايران و آمريكا شناخت بيشتري از همديگر پيدا كرده و با هم ارتباط بهتري برقرار كنند.»
نفر بعدي و آخرين فيلمسازي كه در نشست شب گذشته حاضر شد سپيده ابطحي بود كه با فيلمش (آخرين در از آسمان) در هفته فيلم مستند شركت كرده است. ابطحي در ابتدا با اشاره به اين‌كه چند سال پيش به‌طور اتفاقي سوژه فيلمش (دكتر ترقي) را پيدا كرده گفت: «آن‌زمان موقعيتي فراهم شد كه بتوانم درباره ايشان يك فيلم كوتاه بسازم و اين در حالي است كه همان‌طور كه در فيلم ديده مي‌شود دكتر ترقي از شخصيت چند وجهي و جذابي برخوردار است و مي‌توان درباره او فيلم‌هاي متعددي ساخت.»
وي افزود: « بعد از تمام شدن مستند كوتاهي كه درباره دكتر ترقي ساخته بودم احساس كردم نگاه من به ايشان ايدئولوژيك از آب درآمده در حالي‌كه من دلم مي‌خواست رويكرد فيلمم انسان‌گرايانه باشد. بنابراين تصميم گرفتم دوباره به ايشان نزديك شده و درباره‌شان فيلم ديگري بسازم كه حاصلش مستند «اولين در از آسمان» از كار درآمده است.»
هفته فيلم مستند شامگاه فردا (دوشنبه 22 مهر) با نمايش اين‌ آثار به كار خود پايان مي‌دهد: «شهرفرنگ‌ملي» (مجتبي اسماعيل‌زاده)، «سينما آزادي» (مهدي طرفي)، «قصه شب» (عباس اميني)، «غريب‌تر از بهشت» (روح‌الله مولوي)، «هفت زن نابينا» (ساخته سارا پرتو، شكوفه داورنژاد، نرگس حقيقت، بنفشه احمدي، مهديس الهي، ندا حقيقت و نغمه عافيت كه با هدايت و آموزش محمد شيروانی فيلم‌هاي خود را كارگرداني كرده‌اند)، «در جست‌وجوي حيرت بيدار» (فرهاد بامداد)، «فرانك شفر» (خشايار طاهري)، «سيانوزه» (رخساره قائم‌مقامي) و «پشت‌فرمان‌زندگي» (سحر سلحشور).